Yapı Kullanma İzin Belgesi (İskân) Nedir, Nasıl Alınır?
İskân, yani yapı kullanma izin belgesi, yapı bittikten sonra belediyenin yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğunu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur bulunmadığını tespit ederek verdiği izindir. İmar Kanunu'na göre yapının kullanılabilmesi için zorunludur; kullanma izni olmayan yapılar, izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden faydalandırılmaz.
Villa ya da bağ evinizi tamamladığınızda inşaatın bittiğini düşünürsünüz; hukuken ise yapının “bittiği” gün, kullanma izninin verildiği gündür. Aşağıda İmar Kanunu'nun 30. ve 31. maddelerine dayanarak iskânın ne olduğunu, nasıl alındığını ve neden önemli olduğunu anlatıyoruz.
İskân ile yapı kullanma izin belgesi aynı şey mi?
Evet. Günlük dilde “iskân” denen belge, kanunda yapı kullanma izni ya da yapı kullanma izin belgesi olarak geçer. Kanun, inşaatın bitme gününün kullanma izninin verildiği tarih olduğunu belirtir. Yani ruhsat alınıp yapı tamamlandığında süreç bitmez; son adım belediyeden izni almaktır.
İskân neden önemli?
- Zorunludur: Yapı tamamen bittiğinde tamamının, kısmen kullanılabilecek kısımlar tamamlandığında bu kısımların kullanılabilmesi için ruhsatı veren belediyeden izin alınması mecburidir.
- Elektrik, su ve kanalizasyon: Kanunun 31. maddesine göre kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılar, izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandırılmaz.
- Sorumluluk süreleri: Yapı denetimine tabi yapılarda hasar sorumluluğunun süresi (taşıyıcı sistem için on beş yıl, diğer kısımlar için iki yıl) yapı kullanma izninin alındığı tarihten başlar. Ayrıntısı için yapı denetim yazımıza bakabilirsiniz.
- Yapı sahibi sorumluluktan kurtulmaz: Kanun, verilen iznin yapı sahibini kanuna, ruhsata ve eklerine uymamaktan doğacak sorumluluktan ve vergi, resim ve harç yükümlülüklerinden kurtarmayacağını belirtir.
- Diğer işlemler: Uygulamada bazı tapu, abonelik ve finansman işlemlerinde de iskân istenebilir; kendi işleminiz için ilgili kurumdan doğrulayın.
İskân nasıl alınır? Adımlar
- Yapının ruhsata uygun tamamlanması: Yapım sırasında projeden sapma olduysa, bu değişikliklerin izinli ve belgeli olması gerekir. Ruhsat sürecini bağ evi ruhsatı yazımızda anlattık.
- Yapı denetim raporu: Yapı denetimi kapsamındaki yapılarda kuruluş, yapının ruhsat eki projelere uygun olarak kısmen veya tamamen bitirildiğine dair idareye rapor verir.
- Belediyeye başvuru: Mal sahibi, ruhsatı veren belediyeye başvurur. Gerekli belgelerin listesi ve başvuru şekli belediyeye göre değişebilir; belediyeler ek belge ya da kurum görüşü isteyebilir.
- Uygunluk tespiti: Belediye, yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğunu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur bulunmadığını tespit eder.
- Sonuç: Kanun, belediyelerin başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmasını zorunlu kılar ve bu sürenin sonunda yapının kullanımına izin verilmiş sayılacağını belirtir. Yine de belgesiz kullanıma geçmek yerine belediyeden yazılı sonuç almak, abonelik ve diğer işlemler için güvenli yoldur.
Kısmi iskân mümkün mü?
Kanun, yapının kısmen kullanılabilecek bölümleri tamamlandığında bu bölümler için de izin alınabileceğini belirtir. Birden fazla bağımsız bölümü olan yapılarda izin alan bölümler elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden yararlandırılır. Villa gibi tek yapılarda pratik karşılığını belediyeye sorun.
Teslim tutanağı iskân yerine geçer mi?
Hayır. Teslim tutanağı, yapımı üstlenen firma ile yapı sahibi arasındaki bir belgedir; işin teslim alındığını gösterir. Yapı kullanma izni ise belediyenin verdiği resmî izindir. Teslim alırken iskân sürecinin kimde olduğunu, hangi belgelerin teslim edileceğini ve eksik çıkarsa kimin sorumlu olacağını sözleşmede yazılı netleştirin. Aşamaların genel akışı için villa yapım süreci yazımıza bakabilirsiniz.
Ruhsata tabi olmayan yapılar için ne gerekir?
Kanunun 30. maddesi, 27. maddeye göre ruhsata tabi olmayan yapıların (örneğin belediye ve mücavir alan dışındaki köy yerleşik alanlarındaki bazı konutlar) tamamen ya da kısmen kullanılabilmesi için de ilgili belediye ve valilikten izin alınmasını zorunlu kılar. Bağ evi yaptıracaksanız arazinizin hangi kapsamda olduğunu öğrenin.
Sık yapılan hatalar
- İnşaat bitti diye iskân almadan eve taşınmak ya da abonelik işlemlerini sona bırakmak
- Teslim tutanağını iskân yerine saymak
- Ruhsata aykırı bir değişiklik yapıldığını (örneğin balkon kapatma, ek bölüm) iskân aşamasında öğrenmek
- İskân sonrası yapılan esaslı tadilatı izinsiz yapmak; bunun hasar sorumluluğunu doğurabileceğini unutmak. Ayrıntısı için tadilat ve ruhsat yazımıza bakabilirsiniz.
- Başvuru belgelerini ve denetim raporlarını teslim sırasında istememek
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki ya da mühendislik görüşü değildir. Projenize özel kararlar için yetkili mühendis, ilgili belediye ve kurumlarla görüşün. Mevzuat zamanla değişebilir.
Sık sorulan sorular
İskân almak zorunlu mu?
Evet. İmar Kanunu'na göre yapı tamamen bittiğinde ya da kısmen kullanılabilecek kısımları tamamlandığında bu kısımların kullanılabilmesi için ruhsatı veren belediyeden yapı kullanma izni alınması mecburidir.
İskân ne kadar sürede çıkar?
Kanun, belediyenin başvuruyu en geç otuz gün içinde sonuçlandırmasını öngörür. Uygulamada süre, belgelerin eksiksizliğine ve belediyeye göre değişebilir; eksik belge süreci uzatır.
İskânsız evde elektrik ve su alınabilir mi?
Kanuna göre kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılar, izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden faydalandırılmaz.
Teslim tutanağı iskân yerine geçer mi?
Hayır. Teslim tutanağı yapımı üstlenen firma ile yapı sahibi arasındadır; iskân ise belediyenin verdiği resmî izindir.
Kaynaklar
- İmar Kanunu (3194)
- Yapı Denetimi Hakkında Kanun (4708)
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
- Gaziantep Büyükşehir Belediyesi
Keşif ve teklif için bize ulaşın
Arsanızın ya da mevcut yapınızın konumunu ve fotoğraflarını WhatsApp'tan gönderebilir, formu doldurabilir ya da doğrudan arayabilirsiniz. Kapsamı birlikte netleştirir, yazılı teklif hazırlarız.